Najstarsze maszyny na Machine Octopus i to, do czego zostały zbudowane

Najstarsza maszyna obecnie wystawiona na naszej stronie została zbudowana w 1940 roku: wiertarka kadłubowa Lindner LB 14. Ma 86 lat!

Waży imponujące 2500 kg i robi dokładnie jedną rzecz: wierci otwory w metalu. Stół ma wymiary 800 mm na 400 mm, głowica przesuwa się o 600 mm w poprzek i 400 mm w głąb, a kiedyś w ciągu minionych osiemdziesięciu sześciu lat ktoś zamontował odczyt cyfrowy Heidenhain, żeby operator mógł odczytać pozycję z wyświetlacza zamiast liczyć obroty koła ręcznego. Ten odczyt to jedyny element maszyny, który należy do współczesności.

Wiercenie to praca, która nigdy nie znika. Każdy wspornik, każdy korpus maszyny, każda płyta stalowa, która ma zostać przykręcona do innej płyty, wymaga otworów w wyznaczonym miejscu, a ten wymóg nie zmienił się od 1940 roku. Alzmetall AB 4 SJ z 1951 roku wykonuje to samo zadanie w podobnej skali, z wydajnością 35 mm średnicy w stali i 45 mm w żeliwie. Maszyny takie jak ta stały w latach odbudowy praktycznie w każdym zakładzie obróbki metali w Niemczech Zachodnich, wiercąc elementy fabryk, które odbudowywano wokół nich.

Heyligenstaedt, również z 1951 roku, to wyspecjalizowana wersja tej samej idei. Jest to wiertarka do głębokich otworów, pracująca przy 1120 obrotach na minutę przy średnicy toczenia 282 mm, a jej zadaniem jest poprowadzenie jednego prostego otworu wzdłuż litego pręta stalowego, a nie w jego czoło. Jest to znacznie trudniejsze, niż brzmi, ponieważ długie wiertło ma skłonność do uciekania, a cała maszyna istnieje po to, by mu to uniemożliwić. Części, które tego wymagają, to korpusy siłowników hydraulicznych, długie wrzeciona maszynowe i walce: wszystko, co musi być drążone wzdłuż własnej osi i na tyle proste, by utrzymać ciśnienie lub biec równo.

Toczenie: praca na tokarce

Podczas gdy wiertarka trzyma przedmiot nieruchomo i obraca narzędziem, tokarka obraca przedmiotem i trzyma narzędzie. Wohlenberg V8/500 została odlana w 1943 roku w Hanowerze i jest zbudowana do dużych prac: 4000 mm rozstawu kłów, tarcza zabierakowa o średnicy 900 mm, sześć metrów długości całkowitej. Maszyny tej wielkości toczą wały, walce i ciężkie elementy walcowe, czyli części, które przemysł ciężki i stocznie zużywają nieustannie. Ta konkretna jest opisana jako rozmontowana i dostępna do oględzin, co jest uczciwym opisem stanu, a nie zabiegiem sprzedażowym.

WMW DRT 36 z 1957 roku odpowiada na inne pytanie. WMW było marką eksportową przemysłu obrabiarkowego NRD, a tokarka rewolwerowa to maszyna produkcyjna: głowica rewolwerowa mieści kilka wcześniej ustawionych narzędzi, które operator kolejno wprowadza do pracy, dzięki czemu można wytoczyć serię identycznych części bez przezbrajania między sztukami. Tuleje, złączki, końcówki wałów, po sto sztuk. Właśnie tego gospodarka planowa oczekiwała od tokarni: powtarzalnej ilości, a nie jednostkowej precyzji. Maszyna jest opisana jako nietestowana, z bogatym wyposażeniem.

K. Martin DLZ 502 z 1958 roku to uniwersalny odpowiednik: konwencjonalna tokarka pociągowo-śrubowa o średnicy toczenia 500 mm nad łożem, 300 mm nad suportem i otworze wrzeciona 58 mm. Sterowanie ręczne, bez elektroniki. Maszyna, na której zakład usługowy obrabia to, co akurat przyjdzie.

Szlifowanie: stąd bierze się tolerancja

Tokarka albo frezarka doprowadza część blisko wymiaru. Szlifowanie sprawia, że jest dokładna. Fortuna ze Stuttgartu zbudowała trzy maszyny z tej listy, co nie jest przypadkiem: szlifierki do wałków tej firmy były standardowym wyposażeniem zakładów precyzyjnych.

Fortuna ES 450-1500 z 1955 roku to szlifierka do otworów, obrabiająca otwory do 450 mm średnicy w przedmiotach do 300 kg przy rozstawie 1500 mm. Fortuna AFB500 AS z tego samego roku szlifuje średnice zewnętrzne do 270 mm przy napędzie 7,5 kW. Fortuna ESU 350-1500 z 1958 roku pracuje na zewnątrz z większą zdolnością 350 mm na długości szlifowania 1500 mm.

To, co schodzi z tych maszyn, to powierzchnia, która musi dokładnie pasować do czegoś innego: czop łożyskowy, wrzeciono, tłoczysko hydrauliczne, płaszcz walca. Operacja szlifowania to różnica między wałem, który obraca się w łożysku, a wałem, który łożysko niszczy.

Duży koniec hali

Waldrich Siegen PF-S-150 została zbudowana w 1953 roku i jest zupełnie inną kategorią obiektu: frezarka bramowa o przesuwie stołu 14 000 mm, przesuwie suportu belki poprzecznej 4500 mm i przesuwie belki 4000 mm, zdolna do frezowania poziomego i pionowego oraz wiercenia. Maszyny tej wielkości istnieją, ponieważ niektóre części nie mieszczą się w niczym innym: korpusy turbin, ramy pras, duże korpusy przekładni i łoża dla innych maszyn. Jest wystawiona jako CNC, co przy maszynie z 1953 roku oznacza sterowanie zamontowane długo później na konstrukcji, której nigdy nie trzeba było wymieniać.

Na drugim końcu hali metalowej stoją nożyce do blachy Schuler St 0,75x780 z 1955 roku: szerokość robocza 780 mm, 135 skoków na minutę, cięcie żelaza 0,75 mm i stali 0,5 mm. Schuler to jedna z wielkich nazw niemieckiej techniki kształtowania, a to jest prosty koniec tego biznesu: cięcie płaskiej blachy na wymiar, zanim stanie się z nią cokolwiek innego.

Nie tylko metal

Schwabedissen DAZSa 23 z 1952 roku to czopiarka dwustronna do drewna. Obrabia oba końce przedmiotu w jednym przejściu, przy szerokościach roboczych od 400 mm do 1250 mm, wykonując czopy i profile, dzięki którym element wchodzi w ościeżnicę, ramę okienną lub mebel. Odbudowa, która nie dawała odpocząć wiertarkom, potrzebowała także stolarki.

Bahmüller KSRR 107/2200 z 1958 roku pracuje w tekturze, a nie w drewnie. Tnie, biguje i nacina z prędkością do 150 metrów na minutę przy szerokości przelotu 2300 mm. Bigowanie to operacja, która nanosi linie zagięcia na płaską tekturę, aby można ją było później złożyć w pudełko: maszyna, która istnieje, zanim powstanie karton.

Walcarka Berstorff z 1959 roku przetwarza tworzywa termoutwardzalne. Dwie identyczne walcarki, szerokość robocza 1200 mm, średnica walca 400 mm, wyciskające surową mieszankę między walcami w ciągłą taśmę o zadanej grubości: materiał bazowy, z którego powstają uszczelki, pasy, płyty i wykładziny. Koło napędowe wymieniono w 2000 roku; zespół walców, który ono napędza, jest oryginalny.

Zasilanie fabryki pełnej takiego wyposażenia również wymagało maszyny. Kocioł parowy Siller & Jamar z 1956 roku, dostarczony z palnikiem W. Oertli AR-4, wytwarza parę, która historycznie napędzała ciepło procesowe i moc turbin w całym zakładzie.

Co przetrwało i na co uważać

Przez całą tę listę przewija się efekt selekcji. To nie jest piętnaście maszyn wybranych losowo z Niemiec lat pięćdziesiątych. To te, których nikt nie zezłomował, co oznacza, że każda z nich albo przez siedemdziesiąt lat zarabiała na swoje miejsce w hali, albo przez trzydzieści z nich stała nieużywana w kącie. Oba warianty dają maszynę, która nadal istnieje. Tylko jeden daje maszynę, której chcesz, a rok budowy nie powie ci, z którą masz do czynienia.

Oto część, która zaskakuje kupujących. W maszynie w tym wieku najstarszy element rzadko bywa problemem. Żeliwo nie męczy się w bezruchu, a łoże skrobane na płasko w 1955 roku nadal jest płaskie. Zawodzi to, co dodano później. Frezarka bramowa z 1953 roku jest wystawiona jako CNC, co oznacza sterowanie zamontowane gdzieś w latach osiemdziesiątych, a do sterowania z lat osiemdziesiątych znacznie trudniej dziś o części niż do odlewu z 1953 roku, do którego jest przykręcone. Najnowsza część maszyny zwykle jako pierwsza staje się nieosiągalna.

Dlatego oceniaj żeliwo i dodatki osobno.

Co do żeliwa: sprawdź prowadnice łoża w pobliżu wrzeciennika, gdzie koncentruje się zużycie, ponieważ nierównomiernie zużyte łoże toczy stożek, którego nie da się wyregulować. Przyłóż czujnik zegarowy do nosa wrzeciona i obciąż dźwignią, bo ruch w tym miejscu oznacza drgania i złą jakość powierzchni. Oba defekty naprawi specjalista, a koszt należy do ceny zakupu, a nie do niespodzianki trzy miesiące później.

Co do całej reszty: zapytaj na piśmie o dołączone oprzyrządowanie, zanim pojedziesz. To największa pojedyncza dźwignia wartości starej maszyny i jest konsekwentnie niedoceniana. Tokarka bez kół zmianowych może w ogóle nie być w stanie ciąć gwintu, a wykonanie kompletu potrafi kosztować więcej niż sama maszyna. Zapytaj też o instalację elektryczną, ponieważ izolacja z tamtych czasów może zawierać azbest. Sprawdź, czy dysponujesz zasilaniem trójfazowym, którego maszyna oczekuje.

Następnie zamów wycenę transportu, zanim uzgodnisz cenę, a nie po. Wiertarka z 1940 roku waży 2500 kg. Frezarka bramowa wymaga specjalistycznego podnoszenia, prawdopodobnie prac fundamentowych i poziomowania po dostawie, zanim utrzyma jakąkolwiek dokładność. Przy maszynach tej wagi przewóz jednej sztuki może kosztować więcej niż jej zakup.

Nic z tego nie jest powodem, by omijać ten sprzęt. To jest powód, dla którego jest on przystępny cenowo. Kupujący z dostępem do zakładu remontującego maszyny, który potrzebuje możliwości technicznych, a nie gwarantowanej dostępności, dostaje tu zdolności kosztujące znacznie więcej przy zakupie nowych. Kupujący, który potrzebuje maszyny działającej rano w dniu dostawy, powinien szukać czegoś z lat dziewięćdziesiątych.

Te piętnaście maszyn łączy to, że ktoś w ciągu ostatnich osiemdziesięciu lat uznał każdą z nich za wartą zachowania, zamiast pociąć ją na złom. Ta decyzja zapadała już wielokrotnie, podejmowana przez ludzi, którzy musieli tę maszynę obsługiwać i za nią płacić. To rozsądny punkt wyjścia, by podjąć ją jeszcze raz.

Pełny przewodnik po oględzinach obrabiarek sprzed 1960 roku omawia każdy z tych punktów szczegółowo.